معرفی پژوهشكده اقليم شناسي

مركز ملي اقليم شناسي در 22 ارديبهشت ماه سال 1375 با هدف هدايت و جهت دادن به فعاليتهاي علمي در رابطه با اقليم شناسي همگام با اهداف سازمان هواشناسي جهاني و در راستاي سياست تمركز زدايي به دست رياست جمهوري وقت در مشهد مقدس افتتاح شد. هر چند مطالعات اقليمي همگام با علوم هواشناسي از زمان تاسيس سازمان هواشناسي در كشور مطرح بوده و در اين راستا فعاليت‌هاي زيادي نيز انجام شده است وليكن ضرورت ايجاد يك مركز ملي به منظور مطالعات اقليم شناسي در گرايش‌هاي مختلف بر اساس پيشنهاد سازمان هواشناسي جهاني در كشور ضرورتي اجتناب ناپذير بود. در پاسخ به اين نياز، مركز ملي اقليم شناسي در راستاي اهداف ذيل تاسيس شد:

اهداف و ضرورت‌هاي تاسیس مرکز ملی اقلیم‌شناسی

1ـ هدايت و جهت‌دهي فعاليت‌هاي علمي در رابطه با اقليم‌شناسي همگام با اهداف سازمان هواشناسي جهاني
2ـ هدايت و هماهنگي فعاليت‌هاي پژوهشي اقليم‌شناسي در سطح كشور
3ـ همكاري و مشاركت فعاليت‌هاي بين‌المللي از جمله كنوانسيون تغيير آب و هوا و كميسيون CCL
4ـ نظارت بر مشاهدات حاصل از ديده‌باني‌هاي اقليمي و فعاليت‌هاي اقليم‌شناسي در راستاي برنامه‌ (Global Climate Observing System) (GCOS)
5ـ همكاري با فعاليت‌هاي برنامه‌هاي بين‌المللي مرتبط با اقليم
6ـ كاربردي نمودن خدمات اقليم‌شناسي و ارائه طرح‌هاي كاربردي مناسب
7ـ مشاركت در برنامه‌هاي توسعه كشور
8ـ برگزاري دوره‌هاي آموزشي تخصصي كوتاه‌مدت و بلندمدت

در چند دهه اخير در سطح جهان شاهد پديده‌هايي چون وقوع سيل هايي با شدت بالا، گرما و سرماهاي بي موقع، تكرار بيشتر خشكسالي‌ها، بالا آمدن سطح آب درياها، طغيان آفات و بيماريهاي گياهي، كاهش ضخامت لايه ازن، گرم شدن جهاني هوا و ذوب شدن يخهاي دائمي بوده‌ايم كه چنين رويدادهايي به مطرح شدن مقوله «تغيير اقليم و تشديد بلاياي اقليمي» منجر شده است. در حقيقت تغيير اقليم يكي از چالشهاي پيش روي بشر در قرن حاضر است. طرح اين موضوع در كنفرانس جهاني توسعه پايدار و محيط زيست ژوهانسبورگ در سال 2002 و تصميم گيريهاي جهاني مرتبط با آن، لزوم شناخت تغيير اقليم و اثرات آن را در آينده بيشتر مي‌نمايد. با توجه به اهميت ويژه اين مقوله در سطح جهان، سازمان هواشناسي جهاني شعار سالانه خود را براي سال،2003 تحت عنوان «اقليم آينده ما» قرار داد. از طرف ديگر، نوع مديريت در مقابل حوادث و بلاياي متعاقب آن نيز از مسائل قابل توجه مي‌باشد. در گذشته دولتها در مقابله با يك حادثه و بلاياي متعاقب آن با واكنشهاي موردي به عكس العمل، ارایه كمكهاي مربوطه و تجديد بناها، سعي در بازگرداندن شرايط قبل از رويداد داشتند. در اين گونه اقدامات، توجه كمتري به كسب آمادگي، كاهش اثرات، پيش بيني و پيش آگاهي به موقع ( مديريت ريسك) كه مي توانست اثرات آينده را كاهش داده و مشكلات آتي دولتها را به حداقل برساند، معطوف مي‌شد. در صورتيكه به كارگيري مديريت ريسك بلايا، مديريت راهبردي مؤثري مي‌باشد كه ريسك کاهش داده و در نتيجه اثرات مربوط به آن بلايا را به حداقل ممكنه مي‌رسانند.
در رويارويي با چنين چالشهايي انجام تحقيقات كاربردي، خصوصاً در زمينه مديريت ريسك بلاياي جوي – اقليمي، امري لازم و ضروري به نظر مي‌رسد. همچنانكه در چند دهه اخير نيز در سطح كشور ايران شاهد خشكساليهايي با شدت و دامنه بزرگتر نسبت به قبل و سيلهايي مخرب‌تر با خسارت فراوان اقتصادي، اجتماعي و انساني بوده‌ايم.
در اين راستا و براساس نيازهاي تحقيقاتي كشور از سال 1379 فعاليتهاي گسترده‌اي در زمينه‌هاي فوق در مركز ملي اقليم‌شناسي صورت گرفته است. نتايج مطالعات به عمل آمده نشان دهنده نيازهاي تحقيقاتي كشور در بخش‌هاي مختلف اقليم مي‌باشد. لذا به منظور ايجاد شرايط مناسب براي اجراي پروژه‌هاي تحقيقات كاربردي، توسعه‌اي و تأمين نيازهاي كاربران مختلف، پژوهشكده اقليم‌شناسي وابسته به سازمان هواشناسي كشور براساس مجوز قطعي شماره 11355/4112/22 مورخ 26/18/1381 شوراي گسترش آموزش عالي وزارت محترم علوم، تحقيقات و فن‌آوري تأسيس و طبق اساسنامه ابلاغي شماره 1424/22 مورخ 21/2/82 مصوب شوراي گسترش آموزش عالي اداره مي‌شود.


اهداف پژوهشکده اقلیم شناسی

1- شناخت قانونمندي‌هاي حاكم بر تغيير اقليم و تشديد بلاياي جوي – اقليمي،
به خصوص پدیده خشكسالي و سيل که ازطريق آگاهي يافتن بر وقوع اين بلايا با تعريف روش‌هاي مناسب براي پايش اين پديده‌ها و ارائه مدل‌هاي پيش‌بيني در مقياس‌هاي زماني و مكاني مختلف و پيش آگاهي‌هاي لازم، خسارات هريك را كاهش داد و باعث افزايش توليدات كشاورزي، بالابردن ضريب ايمني در مقابله با بلاياي اقليمي و ايجاد كار بيشتر در كشور شد و در نتيجه به اقتصاد عمومي آن كمك نمود.
2- توسعه و گسترش اقليم‌شناسي محض و كاربردي
3- زمينه‌سازي مناسب براي ارتقاي فعاليت‌هاي پژوهشي مذكور
4- بررسي رابطه اقليم‌شناسي با بلاياي طبيعي جوي و طبيعي
اين پژوهشكده داراي سه گروه پژوهشي شامل: اقليم شناسي كاربردي، اقليم شناسي بلاياي جوي و اقليمي و تغيير اقليم همراه با تعدادي آزمايشگاه تحقيقاتي فعال در زمينه‌هاي مرتبط با مدلسازي اقليم و وضع هوا مي‌باشد.